Političke partije u Bosni i Hercegovini primile su za posljednjih osam godina više od 13 miliona KM donacija, a svaka peta marka uplaćena je s računa privatnih preduzeća od kojih je dio njih dobio milionske ugovore s javnim sektorom.
Prema podacima koje prikuplja i objedinjuje platforma Integrity Watch BiH od 2019. do 2025. godine dodijeljeno 32.973 tendera ponuđačima koji su finansijski pomagali rad stranaka, a vrijednost poslova išla je i preko 20 miliona maraka.
Ovu platformu pokrenuo je Transparency International u BiH, a analiza prikupljenih podataka pokazuje da određeni donatori nakon finansiranja stranaka dobijaju javne ugovore višestruko veće vrijednosti, što otvara pitanje da li formalno skromne donacije predstavljaju ulaznicu u sistem javnih nabavki.
Jedan od najvećih političkih donatora u zemlji je Azmir Husić, biznismen iz Tuzle.
On je preko svog preduzeća “Heez transport” krajem 2022. godine Stranci demokratske akcije (SDA) uplatio donaciju od 50.000 maraka. Prethodno je bio član Pokreta demokratske akcije (PDA), stranke koju je do svog odlaska također pomogao s istim iznosom.
Paralelno s Husićevim prelaskom u SDA, “Heez transport” je počeo dobijati milionske ugovore u rudniku uglja Kreka, a koji su se uglavnom podrazumijevali najam rudarske mehanizacije, navodi se u izvještaju Transparency Internationala BiH.
Inače, rudnicima u sklopu Elektroprivrede BiH su u tom periodu kadrirali koalicioni partneri DF i SDA. Od januara 2022. godine do danas sklopljeno je na desetine poslova vrijednih više od 10,6 miliona maraka, od kojih je najvredniji, za otkopavanje otkrivke, vrijedan 5,24 miliona KM sklopljen u februaru 2023. godine.
Željko Vrkačević vlasnik firme “Braco i Sinovi” iz Brčko distrikta u dva navrata sa ukupno 13.000 KM je pomogao Ujedinjenu Srpsku, stranku Nenada Stevandića koja zajedno sa SNSD-om dijeli vlast u Republici Srpskoj.
Ova firma je za 36 miliona KM Vladi Republike Srpske prodala kazino hotel “Theatrum” u Brčkom.
Inače, rođeni brat Željka Vrkačevića, Dražen, poslanik je u Skupštini Brčko distrikta i predsjednik opštinskog odbora Ujedinjene Srpske u ovom mjestu. Milan Šuvak, vlasnik preduzeća “Šumil” jedan je od najvećih finansijera Narodne partije Srpske (NPS) Darka Banjca, a donacije uplaćuje kao fizičko lice.
Tokom 2022. godine je uplatio 19.990 maraka, a od kako je Banjac direktor banje Mlječanica neprikosnoveni je gospodar tendera u ovoj zdravstvenoj ustanovi, navodi TI BiH.
Od zamjene krova, krečenja, do gradnje bungalova i sportskih terena pa čak i nabavke jaja ova firma je dobila poslove vrijedne oko 18 miliona maraka.
Treba napomenuti da je finansiranje političkih partija zabranjeno firmama koje direktno posluju sa organima izvršne vlasti tako da su zbog brojnih prijava koje je CIK-u podnosio Transparency International u BiH, stranke morale vraćati pare donatorima, a većina ih je prestala u svojim izvještajima uopšte navoditi pravna lica kao donatore.
Funkcioneri preuzeli finansiranje
Umjesto toga u finansijskim izvještajima partija počele su dominirati donacije fizičkih lica, a zanimljivo je da je prošle godine podrška privrednika političkim strankama izostala i da su glavni donatori bili uglavnom stranački funkcioneri.
Tokom 2025. godine je donirano 2,26 miliona maraka kroz 1.366 donacija, pokazuju podaci iz njihovih finansijskih izvještaja objavljenih na stranici Centralne izborne komisije BiH.
Baza Integrity watch BiH pokazuje da prilivi novca drastično skaču u izbornim ciklusima, dok u godinama bez izbora taj intenzitet drastično opada.
Za prošlu godinu je interesantno i da je od ukupnog iznosa primljenih donacija čak 1,8 miliona maraka završilo kod stranaka iz Republike Srpske, dok su stranke iz Federacije BiH sakupile tek manji dio od oko 465.000 KM.
Najviše novca prikupio je Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) i to 427.220 KM iz 197 donacija. Najveći donator je Zoran Tegeltija, aktuelni direktor Uprave za indirektno oporezivanje BiH koji je u novembru prošle godine dao 10.000 KM.
Ispod njega je Igor Milojević, funkcioner iz gradskog odbora Trebinje koji je svoju stranku pomogao sa 9.000 KM te doktor Mikajlo Lazić, direktor bolnice Sveti Vračevi iz Bijeljine sa donacijom od 8.000 KM. Istu sumu, odnosno 8.000 KM je donirao i Dalibor Tomaš.
Po 5.000 KM su dali Goran Maričić, direktor Poreske uprave RS, Ljubo Ninković, predsjednik Skupštine grada Banja Luka, Denis Šulić, bivši ministar trgovine i turizma u Vladi RS, Miloš Lukić, direktor Službenog glasnika Republike Srpske.
Na drugom mjestu po ukupnim donacijama je Socijalistička partija koja je kroz 122 donacije u prošloj godini primila 317.765 KM.
U ovoj partiji najveće donacije su iznosile 5.000 maraka, a njih su, između ostalih dali Denis Stevanović, direktor Fonda za zaštitu životne sredine, Nikola Vukčević, odbornik u Skupštini grada Banja Luka, Igor Kneginić, predsjednik Skupštine grada Prijedor.
Narodni front Jelene Trivić treća je stranka po ukupnom iznosu donacija primljenih u 2025. godini sa prikupljenih 252.725,42 KM.
Najveći donatori, od ukupno 78 su Milivoje Nović, Tanja Vukmirović i Žarko Tešić sa po 10.000 KM, inače članovi glavnog odbora stranke.
I naredne dvije pozicije zauzimaju stranke iz Republike Srpske. To su Ujedinjena Srpska sa 217. 376 KM donacija i Republička stranka Srpske koja je prijavila priloge od 182.525 KM.
Kada je riječ o strankama sa sjedištem u Federaciji BiH, prva po donacijama je Hrvatska demokratska zajednica (HDZ) koja je primila 156.433 KM kroz 105 donacija.
Najveći prilog od 5.000 KM je dao Mijo Stanić, ministar finansija u vladi Posavskog kantona, a prate ga Lucija Iljić Džojić, Damir Živković i Đuro Delić sa po 4.000 KM.
Stranka demokratske akcije (SDA) je druga po donacijama u FBIH sa iznosom od 90.116 KM.
Stanku je najviše pomogao Salko Zildžić, zastupnik u federalnom parlamentu sa 10.000 KM, a ova politička organizacija je jedna od rijetkih koju su pomagala i privatna preduzeća sa ukupnim iznosom od 10.400 KM.
Bitnije donacije u ovom entitetu imala je i stranka “Snaga Naroda” Rame Isaka, a najveći prilog je dao biznismen Dario Pekić.
Generalno, kada se podaci iz prošle godine saberu sa onima na platformi Integrity Watch BiH od 2018. godine najviše donacija je imala SDA i to 2.321.016 KM.
Drugi je SNSD koji je prikupio 1.195.736 KM, dok je treća stranka sa donacijama Ujedinjena Srpska kojoj je za osam godina donirano 1.195.736 KM.
Zanimljivo je da se među najvećim donatorima pojavljuje i politička stranka, odnosno Narodni demokratski pokret koji je Socijalističkoj partiji u dva navrata 2022. godine donirao ukupno 45.000 KM.
Inače, pored finansiranja političkih partija, Integrity Watch BiH prati javne nabavke i imovinske kartone izabranih zvaničnika. Platforma omogućava uvid u to kako se troši javni novac, ko dobija javne ugovore i koje se procedure koriste, kako se finansiraju političke stranke, uključujući izvore donacija te kako izabrani javni funkcioneri prijavljuju svoju imovinu.
Argument.ba
